ZYGMUNT BAUMAN
Często mówi się, że rynek dóbr konsumpcyjnych uwodzi swych klientów. Jednak żeby było to możliwe, muszą istnieć konsumenci, którzy c h c ą być uwiedzeni – tak jak dyrektor fabryki, który żeby rządzić robotnikami, potrzebuje załogi wdrożonej do przestrzegania dyscypliny i wykonywania poleceń. W prawidłowo działającym społeczeństwie konsumpcyjnym konsumenci aktywnie szukają sytuacji, w której można by ich uwieść. Życie ich dziadków-producentów mierzone było identycznymi obrotami taśmy produkcyjnej. Oni zaś dla odmiany żyją od jednej atrakcji do drugiej, od pokusy do pokusy; zaledwie wywęszą jeden smakołyk, już zaczynają szukać kolejnego; tylko połkną jedną przynętę, już się rozglądają w poszukiwaniu innej – a każda atrakcja, pokusa, smakołyk i przynęta jest nowa, odmienna od znanych do tej pory i bardziej przyciągająca uwagę.
Dla dojrzałych konsumentów z prawdziwego zdarzenia takie zachowanie stanowi przymus, konieczność. Niemniej im samym ten “mus”, zinternalizowany nacisk, niemożność życia w inny sposób, jawi się jako wolna wola. Rynek prawdopodobnie wybrał ich już na konsumentów i odebrał wolność wyboru: nie potrafią lekceważyć jego umizgów. Jednak każdej kolejnej wizyty w centrum handlowym czy usługowym konsumenci mają wszelkie powody, by sądzić, że to oni, może nawet wyłącznie oni, tutaj rządzą. To oni wydają sądy, krytykują, dokonują wyboru. W końcu przecież mogą zrezygnować z wyboru każdej możliwości – a jest ich nieskończenie wiele. Z jednym wyjątkiem: nie mogą zrezygnować z wyboru możliwości samego dokonania wyboru; ten wybór jednak nie wydaje się wyborem.
Bauman Z., 2000: Globalizacja. Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, s. 100
Zygmunt Bauman
urodził się 19 listopada 1925 w Poznaniu. We wrześniu 1939 roku wraz z rodzicami opuścił Polskę i pojechał na wschód. W Związku Radzieckim zdał maturę, rozpoczął studia, a potem wstąpił do I Armii Wojska Polskiego. Brał udział w bitwie o Kołobrzeg i w zdobywaniu Berlina. W latach 1945-1953 był oficerem Wojska Polskiego w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Pełnił wówczas funkcję oficera polityczno-wychowawczego. W wojsku rozpoczął studia socjologiczne w Akademii Nauk Społecznych i Politycznych. Następnie studiował na Uniwersytecie Warszawskim u prof. Stanisława Ossowskiego i prof. Juliana Hochfelda (którego został asystentem). Kierował Katedrą Socjologii Ogólnej. Tam też obronił doktorat „Socjalizm brytyjski: źródła, filozofia, doktryna polityczna” i uzyskał habilitację na podstawie rozprawy „Klasa, ruch, elita: studium socjologiczne dziejów angielskiego ruchu robotniczego”. Był pierwszym redaktorem naczelnym „Studiów Socjologicznych”. W roku 1968, na skutek wydarzeń marcowych zmuszony został do opuszczenia Uniwersytetu. Wyjechał do Izraela, gdzie przez dwa lata wykładał na Uniwersytetach w Tel Awiwie i Hajfie. Następnie przeniósł się razem z rodziną do Anglii, gdzie od 1971 roku do emerytury w 1990 roku kierował Wydziałem Socjologii na Uniwersytecie w Leeds. Od tego momentu publikuje głównie w języku angielskim. W międzyczasie gościnnie wykładał w Stanach Zjednoczonych, Australii i Nowej Funlandii. Od roku 2004 jest rektorem Uniwersytetu Powszechnego im. Jana Józefa Lipskiego w Teremiskach koło Białowieży. W 1989 roku za książkę „Nowoczesność i zagłada” został uhonorowany Europejską Nagrodą Amalfi, a w roku 1998 otrzymał Nagrodę im. Theodora W. Adorno. Obecnie trwają pracę nad uruchomieniem na Uniwersytecie w Leeds Instytutu Zygmunta Baumana, mającego zajmować się etyką, społecznym wykluczeniem i konsumeryzmem.
ZAJRZYJ NA STRONĘ:
